Wat toezichthouders kunnen leren van … VDL Groep

Ik was afgelopen maand op innovatiereis in China. We bezochten verschillende roboticabedrijven en deden volop inspiratie op. Over robots die zelfstandig handelingen uitvoeren, voertuigen die autonoom rijden en technologie die zich in een razend tempo ontwikkelt. Maar minstens zo interessant was de groep waarmee ik op reis was. Ook daar heb ik veel van geleerd.

Zo had ik het genoegen om tijdens de treinreis van Shanghai naar Hangzhou naast Willem van der Leegte te zitten, president en CEO van VDL Groep. Een familiebedrijf in de maakindustrie met zo’n 14.000 medewerkers. We raakten aan de praat over zijn bedrijf. Wat ik indrukwekkend vind, is hoe breed VDL opereert. Van automotive tot energie, van hightech tot productie. Dat heeft zo zijn voordelen, leerde ik. Zo kan het in de ene markt wat minder gaan en in een andere juist heel goed. Die bewegingen kunnen elkaar deels opvangen.

Ik vroeg Willem hoe dat er in de praktijk uitziet. Hij gaf een voorbeeld waarbij het ene onderdeel van de groep extra mensen nodig heeft, terwijl er elders mensen boventallig zijn. Dan kan het besluit worden genomen om medewerkers over te plaatsen. En dat kan natuurlijk weerstand opleveren. De loonkosten kunnen bijvoorbeeld hoger zijn of de ervaring en kennis sluiten mogelijk niet helemaal aan. En toch kan zo’n besluit dan worden genomen. Want bij VDL geldt: het groepsbelang gaat boven het belang van het individuele onderdeel.

En daar moest ik aan denken in relatie tot de zorg.

Ik heb in mijn praktijk meegemaakt dat organisaties patiënten niet willen doorverwijzen, terwijl ze zelf onvoldoende personeel hebben om die patiënten te behandelen. Vanuit de organisatie begrijpelijk. Je wilt je patiënt niet kwijt. Je wilt je eigen organisatie gezond houden. Maar vanuit het perspectief van de patiënt? Je kunt iemand niet helpen, maar je laat hem ook niet gaan naar een plek die dat misschien wel kan…

Daar zit voor mij een interessante les voor toezichthouders. In de zorg werken we steeds meer in regionale netwerken. Maar de organisaties binnen zo’n netwerk blijven primair verantwoordelijk voor hun eigen continuïteit. En daar ontstaat spanning.

Want wat goed is voor het regionale zorgsysteem, hoeft niet altijd goed te zijn voor de eigen organisatie. Een patiënt doorverwijzen kan betekenen dat je productie of omzet verliest. Samen investeren kan voor de regio verstandig zijn, maar voor de eigen organisatie minder aantrekkelijk. En soms moet je misschien zelfs capaciteit of mensen beschikbaar stellen voor een ander.

Bij VDL Groep is het groepsbelang leidend. Maar wie bewaakt in de zorg het belang van het geheel? Als toezichthouders vragen we bestuurders regelmatig of een besluit goed is voor de eigen organisatie. Maar hoe vaak vragen we of het ook goed is voor de regio? En misschien nog wel belangrijker: durven we een bestuurder te steunen als een besluit goed is voor de regio, maar pijn doet in de eigen organisatie?

Wanneer heeft uw organisatie voor het laatst bewust een besluit genomen dat goed was voor de regionale zorg, maar ten koste ging van het eigen organisatiebelang?

Joris Arts is portfoliodeskundige NVTZ op het portfolio Innovatie en schrijft vanaf juni 2026 een maandelijkse blog in onze nieuwsbrief. Hij deelt daar zijn persoonlijke visie op een scala aan onderwerpen in zorg en welzijn.

Bijdrage

Joris Arts

Portfoliodeskundige Innovatie